Prezes UOKiK ma narzędzia, które wykraczają poza upomnienie. Może nałożyć karę pieniężną na przedsiębiorcę, a w niektórych przypadkach także na osobę zarządzającą. Poniżej zestawiamy najważniejsze zasady.
Za co mogą grozić kary
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów pozwala karać m.in. za praktyki ograniczające konkurencję, nadużywanie pozycji dominującej, koncentrację bez zgody oraz, co jest najważniejsze z punktu widzenia konsumentów, za stosowanie klauzul niedozwolonych we wzorcach umów i praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów.
Wysokość kar
- Przedsiębiorca. Kara nie może przekroczyć 10% obrotu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Można ją nałożyć także wtedy, gdy naruszenie było nieumyślne.
- Osoba zarządzająca. Kara dla osoby zarządzającej może wynieść do 2 mln zł. Wymaga umyślności naruszenia, a nałożenie jej jest możliwe tylko wtedy, gdy karę nałożono także na przedsiębiorcę.
Jak ustala się wysokość kary
Prezes UOKiK bierze pod uwagę m.in. okres, stopień szkodliwości i okoliczności naruszenia, stopień winy, wcześniejsze naruszenia, a także korzyść uzyskaną z naruszenia. Znaczenie ma również zachowanie po stwierdzeniu praktyki: dobrowolne usunięcie skutków, zaprzestanie naruszenia przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po nim oraz współpraca z organem to okoliczności łagodzące.
Od decyzji można się odwołać
Decyzje Prezesa UOKiK podlegają kontroli sądowej. Przedsiębiorca może odwołać się do Sądu Okręgowego w Warszawie, który jako sąd ochrony konkurencji i konsumentów może zmienić decyzję, a nie tylko ją uchylić.
Co z tego wynika dla konsumenta
Kary mają działanie odstraszające, ale nie trafiają do konsumentów. Wpływają do budżetu państwa. Poszkodowanemu konsumentowi najczęściej pomagają inne elementy decyzji, takie jak nakaz zaniechania praktyki, usunięcie jej skutków i obowiązek informowania. W praktyce warto więc zgłaszać problemy do UOKiK, ale własnych roszczeń dochodzić odrębnie, składając reklamację lub kierując sprawę do rzecznika konsumentów lub sądu.
Co z tego wynika dla przedsiębiorcy
Najtańszym sposobem uniknięcia kary jest profilaktyka: aktualny regulamin, uczciwa reklama, kompletne informacje przed zakupem i sprawny proces reklamacyjny. Gdy jednak dojdzie do postępowania, szybkie i rzetelne wyjaśnienie praktyk oraz naprawienie skutków wobec konsumentów może wpłynąć na wysokość kary.
Podsumowanie
Kary UOKiK to mechanizm egzekwowania praw konsumenta na skalę rynku. Dla firm to powód do systematycznej kontroli zgodności, a dla konsumentów dodatkowe wsparcie, choć nie zastępujące indywidualnych roszczeń.