Każdy produkt konsumencki oferowany na rynku UE musi być bezpieczny. Od 13 grudnia 2024 r. zasady te określa unijne rozporządzenie 2023/988, powszechnie nazywane GPSR. W Polsce od 3 stycznia 2026 r. obowiązuje dodatkowo ustawa z 7 listopada 2025 r. o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów. Wyjaśniamy, co to oznacza w praktyce.
Czym jest produkt bezpieczny
Produkt bezpieczny to taki, który w normalnych lub dających się racjonalnie przewidzieć warunkach używania nie stwarza zagrożenia albo stwarza je w minimalnym stopniu, dopuszczalnym ze względu na jego użycie. Przy ocenie bierze się pod uwagę m.in. cechy produktu, jego opakowanie, instrukcję, sposób prezentacji oraz to, kto będzie z niego korzystał. Inaczej ocenia się zabawkę dla małego dziecka, a inaczej narzędzie dla dorosłych.
Kogo dotyczą przepisy
Obowiązki spoczywają na całym łańcuchu dostaw: producentach, importerach, dystrybutorach, czyli sprzedawcach, oraz na dostawcach platform handlowych. Nadzór sprawuje Prezes UOKiK, a kontrole prowadzi Inspekcja Handlowa. W przypadku towarów sprowadzanych spoza UE kontrolują je także organy celne.
Co z tego wynika dla konsumenta
- Oznaczenia na produkcie. Produkt powinien mieć oznaczenie pozwalające go zidentyfikować, np. numer partii lub serii, oraz dane producenta lub importera.
- Zrozumiałe instrukcje i ostrzeżenia. Informacje o bezpieczeństwie mają być podane w języku zrozumiałym dla konsumentów, w praktyce po polsku.
- Dane w ofercie internetowej. Sklep internetowy musi pokazać m.in. dane producenta i informacje o bezpieczeństwie, jeszcze przed zakupem. Opisujemy to w kolejnym wpisie.
- Prawo do zgłoszenia. Jeśli produkt wygląda na niebezpieczny, można zgłosić to do Inspekcji Handlowej lub UOKiK.
Bezpieczeństwo a reklamacja to nie to samo
Produkt może być wadliwy, a mimo to bezpieczny. Może też być niebezpieczny, choć działa zgodnie z opisem. Bezpieczeństwo produktu i zgodność z umową to dwa odrębne systemy ochrony. Konsument może skorzystać z obu: złożyć reklamację sprzedawcy i jednocześnie powiadomić organy nadzoru.
Gdzie sprawdzić ostrzeżenia
Informacje o niebezpiecznych produktach publikuje UOKiK, a w skali UE działa system szybkiego ostrzegania Safety Gate. Przed zakupem rzeczy używanej lub sprowadzonej spoza Unii warto sprawdzić, czy dany model nie został wycofany lub oznaczony jako niebezpieczny.
Podsumowanie
Bezpieczeństwo produktu to obowiązek przedsiębiorców, a nie dobra wola. Kupujący ma prawo oczekiwać czytelnego oznaczenia, kompletu informacji i zrozumiałych instrukcji, a w razie wątpliwości może liczyć na organy nadzoru.